Onzichtbaar op internet
Wat zou je doen als je onzichtbaar was? Waarschijnlijk zullen de meeste mensen allerlei ‘slechte’ dingen noemen, zoals mooie spullen stelen, stiekem bij mensen in huis gaan kijken of geintjes met hun vrienden uithalen.
Anoniem zijn op internet is eigenlijk hetzelfde als onzichtbaar zijn: je kunt doen wat je wilt want niemand kan je zien. In principe weet alleen de internetprovider welke naam en adres er verbonden zijn aan het IP-nummer van je computer.
Dit aspect van internet biedt hele nieuwe mogelijkheden van menselijk contact en het spelen met identiteiten: je kunt je voordoen zoals je wilt. In virtuele werelden zoals World of Warcraft, Second Life of Habbo Hotel, maken mensen een ‘avatar’ aan, een virtuele representatie van zichzelf. Die avatar kun je zo mooi maken als je zelf wilt, en vrouwen kunnen een man worden, of andersom. Ook je naam, op internet je nickname¸ kun je telkens weer opnieuw kiezen, evenals de manier waarop je je gedraagt. Tijdens het chatten kun je doen alsof je al volwassen bent, of misschien nog juist kind. Op forums of weblogs kun je reageren op de woorden van anderen, zonder daar verantwoordelijkheid voor te nemen. Dat leidt er over het algemeen toe dat mensen extra openhartig worden. Zo zie je heel veel grof taalgebruik op internet, maar mensen vertellen ook juist hele persoonlijke verhalen, juist omdát niemand weet wie ze in het echt zijn. Ook is het in virtuele werelden veel makkelijker om contact met elkaar te maken. Samengevat zou je kunnen zeggen dat de vergaande anonimiteit op internet leidt tot grensoverschrijdend gedrag, zowel in negatieve als in positieve zin.
Kinderen krijgen al op jonge leeftijd met deze dynamiek van het internet te maken. Zij gebruiken het internet voornamelijk om te communiceren. Ook kinderen spelen met hun identiteiten, en oefenen zich in sociaal gedrag op internet. Maar ook al kun je je voordoen zoals je wilt, je blijft wel dezelfde persoon achter de computer, die ontdaan kan zijn van wat er op je af komt op internet.
Het is belangrijk dat kinderen inzien dat die onzichtbaarheid op internet niet persé hoeft te leiden tot grenzenloosheid. Ook al zijn er veel grenzeloze websites (denk alleen al aan de grote hoeveelheid pornografie op internet), toch blijf je zelf je grenzen aangeven. Als je iets vervelend vindt, hoef je er immers niet naar te kijken. Deze les zet kinderen aan het denken over hun eigen grenzen, wat leidt tot bewuster gedrag (dit wordt in de les niet echt duidelijk, dus misschien moet je dat daar nog een keer benoemen).
Kijk voor meer informatie op:
- www.fok.nl: een heel groot online forum, waar mensen zelf kunnen kiezen of ze onder eigen naam of een nickname reageren.
- www.secondlife.com: in deze virtuele wereld is iedereen onzichtbaar achter een mooie avatar.
- www.chatten.nl: grote chatbox waar duizenden mensen anoniem met elkaar kletsen
Achtergrondinformatie bij introductie:
Er zullen waarschijnlijk veel voorbeelden van ondeugende activiteiten genoemd worden, het is spannend om te bedenken wat je allemaal wel niet kan doen als je onzichtbaar bent. Maak na een aantal voorbeelden de koppeling naar internet: doordat je anoniem bent, ben je eigenlijk ook onzichtbaar. Herkennen ze dat?
Achtergrondinformatie bij de driehoeksdiscussie:
Benadruk dat het stellingen zijn, en dat er niet één antwoord op is. Het gaat om het peilen van de meningen, en het op gang brengen van een gesprek tussen de leerlingen.
Elke stelling brengt een aspect van anonimiteit in kaart. Door de kinderen daarover te laten nadenken en discussiëren, krijgen ze een idee van de verschillende standpunten. Vrijheid is goed, maar niet te veel. Schelden op internet zou je misschien willen verbieden, maar waar ligt dan de grens? Zo gaat deze les uiteindelijk over persoonlijke grenzen op internet.
Probeer verder veel te vragen naar persoonlijke voorbeelden. Als een leerling zegt: ‘ik scheld zelf ook wel eens op internet’, vraag dan door, of moedig de leerlingen aan om dat te doen.
Je hoeft niet alle stellingen te behandelen, dat is ook afhankelijk van de beschikbare tijd. Probeer wel een evenwicht te zoeken in de meer positieve kijk en de meer negatieve kijk op anonimiteit online.
